Επιστολή στο Υπουργείο Πολιτικής Προστασίας για το άσκοπο και άδικο κλείσιμο του Πεδίου του Άρεως σε συνθήκες ζέστης

Σε μια κρίσιμη συγκυρία όπου η κλιματική κρίση συναντά την ανάγκη για δημόσιο δροσερό χώρο στην καρδιά της πόλης, η Οργάνωση Πεδίον του Άρεως – ΤΟ ΠΑΡΚΟ ΜΑΣ απευθύνει επιστολή προς τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη, με κοινοποίηση στο Γραφείο Πρωθυπουργού, τον Περιφερειάρχη Αττικής και τον Δήμαρχο Αθηναίων.

Αφορμή είναι η οριζόντια απόφαση να κλείνει το Πεδίον του Άρεως — ο μεγαλύτερος αστικός χώρος πρασίνου της Αθήνας— κάθε φορά που η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας εκδίδει προειδοποίηση κινδύνου πυρκαγιάς κατηγορίας 5 για την Περιφέρεια Αττικής.

Η επιστολή εγείρει ερωτήματα για την επιστημονική τεκμηρίωση της απόφασης και επισημαίνει την ανάγκη να επανεξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο εκτιμάται ο κίνδυνος πυρκαγιάς για τους αστικούς χώρους πρασίνου, όπως το Πεδίον του Άρεως, που ποτίζεται καθημερινά, είναι απολύτως προσβάσιμο και δεν παρουσιάζει τις συνθήκες ανάφλεξης δασικής περιοχής.

Με σύγκριση διεθνών πρακτικών (Μαδρίτη, Νέα Υόρκη), η Οργάνωση μας ζητά τον εξορθολογισμό των μέτρων πρόληψης και τη διαμόρφωση ειδικού πρωτοκόλλου αξιολόγησης κινδύνου για αστικά πάρκα, προκειμένου να μην αποκλείεται ο πληθυσμός του κέντρου της Αθήνας από τον βασικό πνεύμονα δροσιάς και ανακούφισης — ειδικά σε περιόδους καύσωνα.

30/06/2025

Θέμα: Εξορθολογισμός της Αξιολόγησης Κινδύνου Πυρκαγιών στους Αστικούς Χώρους Πρασίνου της Αθήνας

Αξιότιμε κύριε Υπουργέ,

Η έναρξη υλοποίησης του επικαιροποιημένου σχεδίου πρόληψης και αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών δημιουργεί ήδη σοβαρές δυσλειτουργίες και ερωτήματα, τόσο σε επίπεδο αποτελεσματικότητας όσο και κοινωνικής δικαιοσύνης στους αστικούς χώρους πρασίνου της Αθήνας.

Σύμφωνα με το γενικό σχέδιο, όταν εκδίδεται προειδοποίηση κινδύνου πυρκαγιάς κατηγορίας 5 για την περιοχή της Περιφέρειας Αττικής, το Πεδίον του Άρεως στο κέντρο της Αθήνας, κλείνει αυτόματα για το κοινό. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλους αστικούς χώρους πρασίνου, ανεξαρτήτως μικροκλιματικών ή πολεοδομικών χαρακτηριστικών. Όμως, η κατηγοριοποίηση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη το αστικό περιβάλλον του Δήμου Αθηναίων, που ουδεμία σχέση έχει με τα πευκοδάση ή δύσβατες περιοχές της Αττικής (π.χ. Σχοινιάς, Υμηττός, Πάνειο Όρος).

Η επιστημονική λογική που διέπει την αξιολόγηση του κινδύνου – και την οποία κατανοούμε απόλυτα – περιλαμβάνει 7 διαφορετικές παραμέτρους, όπως το ανάγλυφο του εδάφους, τη δυνατότητα πρόσβασης πυροσβεστικών δυνάμεων και την ύπαρξη άρδευσης.

Το Πεδίον του Άρεως:

• ποτίζεται καθημερινά και σε όλη την έκτασή του,
• είναι επίπεδο και απόλυτα προσβάσιμο από 11 εισόδους,
• δεν διαθέτει πυκνή, ξηρή και εύφλεκτη βλάστηση, αλλά οργανωμένες και ελεγχόμενες φυτεύσεις.

Και όμως, αυτός ο χώρος κλείνει για προληπτικούς λόγους και ενώ ΔΕΝ συντρέχουν οι γενικές παράμετροι που συντρέχουν για την υπόλοιπη Αττική!

Η απόφαση αυτή αντιβαίνει στις διεθνείς πρακτικές.

Κανένα μεγάλο Αστικό Πάρκο σε ευρωπαϊκές ή βορειοαμερικανικές πόλεις – είτε πρόκειται για το Retiro στη Μαδρίτη είτε για το Central Park στη Νέα Υόρκη – δεν κλείνει λόγω κινδύνου πυρκαγιάς. Τα Αστικά Πάρκα στις σπάνιες περιπτώσεις που κλείνουν, το κάνουν μόνο για θυελλώδεις ανέμους (κίνδυνος πτώσης δένδρων) ή επικείμενων καταστροφικών φαινομένων (ανεμοστρόβιλοι, σημαντικές χιονοπτώσεις). Στο Retiro της Μαδρίτης, για παράδειγμα, μίας πρωτεύουσας που πλήττεται με μεγάλη συχνότητα από καύσωνες, έχουν σημειωθεί μόλις τρεις ημέρες προληπτικής αναστολής λειτουργίας την τελευταία πενταετία, λόγω κινδύνου πτώσης δέντρων.

Αντιθέτως, στην Αθήνα κλείνει ο μοναδικός μεγάλος πνεύμονας πρασίνου που εξυπηρετεί τις πλέον πυκνοκατοικημένες περιοχές της πρωτεύουσας (Κυψέλη, Γκύζη, Εξάρχεια, Νεάπολη, Βικτώρια), εκεί όπου το δικαίωμα στη δροσιά και τον δημόσιο χώρο είναι κυριολεκτικά θέμα δημόσιας υγείας και ψυχικής αντοχής.

Το Πεδίον του Άρεως:

• Φιλοξενεί χιλιάδες πολίτες και επισκέπτες της πόλης καθημερινά,
• Περιλαμβάνει δύο δημόσιες παιδικές χαρές που εξυπηρετούν ολόκληρη τη γύρω περιοχή σε ακτίνα πολλών χιλιομέτρων,
• Διαθέτει τέσσερις υδάτινες εγκαταστάσεις (ρυάκια, σιντριβάνια, πίδακες),
• Λειτουργούν εντός του τρία καταστήματα εστίασης με χιλιάδες επισκέπτες,
• Περιλαμβάνει δύο ιστορικούς Ιερούς Ναούς στους οποίους τελούνται τακτικά ιεροπραξίες γάμων και βαφτίσεων.

Πρόκειται δηλαδή για έναν «ξεκάθαρο» Χώρο Αστικού Πρασίνου, σχεδιασμένο και διαμορφωμένο από το μηδέν για να εξυπηρετεί την πόλη και να την προσαρμόζει στις κλιματικές συνθήκες.

Αντί όμως να αποτελεί μέρος της λύσης, γίνεται – με διοικητική απόφαση – μέρος του προβλήματος. Στερείται από τους πολίτες η δροσιά και η ανακούφιση που προσφέρει, την ίδια στιγμή που οι θερμοκρασίες αυξάνονται, το κόστος ενέργειας είναι δυσβάστακτο και τα σπίτια χωρίς κλιματισμό πληθαίνουν.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Δήμος Αθηναίων δεν κλείνει τον Εθνικό Κήπο για λόγους πρόληψης πυρκαγιάς, αλλά μόνον όταν οι άνεμοι ξεπερνούν τα 44 χλμ/ώρα και υπάρχει κίνδυνος για πτώσεις δέντρων. Πρόκειται για σωστή και ορθολογική πρακτική, εναρμονισμένη με τα διεθνή πρότυπα και τις ανάγκες των πόλεων και των πολιτών.

Την ώρα όμως που ο Εθνικός Κήπος μένει ανοιχτός, το Πεδίον του Άρεως κλείνει, το παράπλευρο Δασάκι της Σχολής Ευελπίδων παραμένει ανοιχτό (ανήκει στον Δήμο Αθηναίων) και ο παραδιπλανός λόφος Φινόπουλου κλείνει (ανήκει στην Περιφέρεια Αττικής). Ουδείς πολίτης μπορεί να κατανοήσει «γιατί» αυτή η διαφορετική αντιμετώπιση σε χώρους της ίδια πόλης.

Προτείνουμε τις εξής απλές και άμεσες λύσεις:

1. Να διαχωριστούν τα όρια του Δήμου Αθηναίων από τον ενιαίο χάρτη εκτίμησης επικινδυνότητας εκδήλωσης πυρκαγιάς, που εκδίδει η Πολιτική Προστασία για ολόκληρη την έκταση της Περιφέρειας Αττικής.
2. Να εκδίδεται ειδική εκτίμηση κινδύνου για τους αστικούς χώρους πρασίνου της πρωτεύουσας από την Πολιτική Προστασία, με βάση ΚΑΙ δείκτες όπως: άρδευση, προσβασιμότητα, δομή βλάστησης, υγρασία εδάφους, στην Αθήνα και όχι γενικά στην Αττική, που φιλοξενεί τον μισό πληθυσμό της Ελλάδας.
3. Εναλλακτικά, να δοθεί εξουσιοδότηση στους φορείς διαχείρισης (Περιφέρεια και Δήμος Αθηναίων) να εκτιμούν βάσει αντικειμενικών και επιστημονικών κριτηρίων τον βαθμό κινδύνου για κάθε χώρο.

Η πρότασή μας δεν έρχεται σε καμία περίπτωση σε αντίθεση με τον σεβασμό στο έργο της Πολιτικής Προστασίας και των Πυροσβεστικών Δυνάμεων. Απεναντίας, ενισχύει το κύρος της πολιτικής πρόληψης, αποτρέποντας την εφαρμογή οριζόντιων και ατεκμηρίωτων απαγορεύσεων, που θίγουν την κοινωνική συνοχή και δημιουργούν εύλογη δυσαρέσκεια – εάν όχι οργή στους πολίτες.

Κύριε Υπουργέ, οι κάτοικοι του κέντρου της Αθήνας ζούμε χωρίς αυλές και κήπους έξω από την πόρτα μας. Το Πεδίον του Άρεως είναι το δικό μας καταφύγιο στη ζέστη, όπως σοφά προνόησαν οι δημιουργοί του το 1934. Το να κλείνει ατεκμηρίωτα και κόντρα στις παγκόσμιες πρακτικές για τους Αστικούς Χώρους Πρασίνου, είναι μια ανορθολογική απόφαση που, παρακαλούμε, άμεσα να επανεξεταστεί.

Με εκτίμηση,

«Πεδίον του Άρεως – ΤΟ ΠΑΡΚΟ ΜΑΣ»