Αστικοί χώροι Πρασίνου και Ψυχική Υγεία – Το παράδειγμα του προγράμματος Green Minds

Η επαφή με τους αστικούς χώρους πρασίνου έχει αποδειχθεί ότι προσφέρει σημαντικά οφέλη στην ψυχική υγεία. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, τα Πάρκα της Αθήνας και βέβαια το Πεδίον του Άρεως αποτέλεσαν καταφύγια για άτομα που αναζητούσαν καθαρό αέρα, αλλαγή περιβάλλοντος και ανακούφιση από την αβεβαιότητα και τον φόβο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σύνδεσης με τη φύση για την ψυχική υγεία.

Η παραμονή σε πράσινους χώρους, όπως τα τοπικά πάρκα, μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, να μειώσει τα αισθήματα στρες ή θυμού, να ενισχύσει την αυτοεκτίμηση, να μειώσει τη μοναξιά και να βοηθήσει το άτομο να αισθανθεί πιο χαλαρό και συνδεδεμένο με τη φύση και την ευρύτερη κοινότητα. Η βρετανική οργάνωση Minds σε συνεργασία με τον φορέα διαχείρισης των Πάρκων του Λονδίνου, λειτουργεί από το 2023 το πρόγραμμα Green Minds που σκοπό έχει να ανακουφίσει τα προβλήματα ψυχικής υγείας των ανθρώπων μέσω της επαφής τους με τα δημόσια Πάρκα.

Τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα Green Minds

Κάθε μήνα τα μέλη της ομάδας του προγράμματος Green Minds καλούνται σε συναντήσεις στα πάρκα του Λονδίνου και συμμετέχουν σε δραστηριότητες που στοχεύουν στην αύξηση της σύνδεσης με τη φύση. Οι συμμετέχοντες μαθαίνουν πώς να βοηθήσουν τη φύση να ανθίσει, δημιουργώντας φυσικούς οικοτόπους που υποστηρίζουν μια μεγάλη ποικιλία φυτών και άγριας ζωής.

Οι δραστηριότητες μπορεί να περιλαμβάνουν από την απλή αναζήτηση εντόμων στο γρασίδι των πάρκων, παρατήρηση πουλιών, συντονισμό των αισθήσεων για εξάσκηση της προσοχής μέχρι την ηχογράφηση ήχων της φύσης. Τα άτομα μένουν έκπληκτα με το πόση άγρια ​​ζωή υπάρχει ανάμεσα στα φυτά και διαπιστώνουν ότι αυτό τους κάνει να νιώθουν πιο ζωντανά.

Αντιμετώπιση της μοναξιάς και της απομόνωσης

Ένας από τους συντονιστές του προγράμματος σημειώνει: «Ένα από τα κύρια οφέλη που έχω παρατηρήσει σε αυτό το πρόγραμμα είναι η θετική επίδραση που έχει στη διάθεση των ανθρώπων (συμπεριλαμβανομένης της δικής μου). Έχω δει πολλούς συμμετέχοντες να μπαίνουν σε αυτές τις συνεδρίες εμφανιζόμενοι αρκετά επιφυλακτικοί και ανήσυχοι, αλλά όταν συμμετέχουν σε δραστηριότητες στη φύση μπορείτε να δείτε ξεκάθαρα ότι γίνονται πολύ πιο ζωντανοί, χαλαροί και επικοινωνιακοί. Αυτό έχει ιδιαίτερα θετικό αποτέλεσμα, καθώς οι συμμετέχοντες –  μερικοί από τους οποίους παλεύουν με τη μοναξιά και την απομόνωση –  αλληλοεπιδρούν με τη φύση και μεταξύ τους και δημιουργούν φιλίες. Είναι εκπληκτικό να βλέπεις τη δύναμη της φύσης και τον αντίκτυπό της στην ψυχική υγεία».

Η σύνδεση με τη φύση μέσω των αισθήσεων, όπως η αίσθηση της υφής του φλοιού των δέντρων ή η μυρωδιά του γρασιδιού μετά από βροχή, συμβάλλει στην ενεργοποίηση του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο βοηθά στη μείωση του στρες.

Πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί στο Πεδίον του Άρεως

Το Πεδίον του Άρεως, ο μεγαλύτερος πνεύμονας πρασίνου της Αθήνας, θα μπορούσε να αποτελέσει το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη ενός παρόμοιου προγράμματος. Οι δραστηριότητες που περιλαμβάνει το “Green Minds” στο Λονδίνο θα μπορούσαν να προσαρμοστούν στον αθηναϊκό χώρο και να ενσωματωθούν σε ένα αντίστοιχο σχέδιο δράσης.

Πιθανές δράσεις:

• Ομαδικοί περίπατοι και ασκήσεις σκέψης στη φύση
  Οι συμμετέχοντες θα μπορούσαν να καθοδηγούνται σε χαλαρωτικούς περιπάτους στο πάρκο, εστιάζοντας στην αναπνοή, στους φυσικούς ήχους και στις αισθήσεις τους, μειώνοντας το άγχος.
• Κηπουρική και αστικός καλλωπισμός
  Δημιουργία κοινοτικών λαχανόκηπων ή ανθόκηπων, όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να ασχολούνται με τη γη, να φυτεύουν σπόρους και μικρά φυτά, ενισχύοντας την επαφή τους με το φυσικό περιβάλλον.
• Υπαίθριες ομαδικές συνεδρίες και συζητήσεις
  Σε συνεργασία με ειδικούς ψυχικής υγείας, οι επισκέπτες του πάρκου θα μπορούσαν να συμμετέχουν σε ομάδες συζήτησης για την ψυχική υγεία, αντιμετωπίζοντας τα αισθήματα μοναξιάς ή άγχους.
• Καλλιτεχνικές και δημιουργικές δραστηριότητες
  Η ζωγραφική, η φωτογραφία ή ακόμη και η δημιουργία φυσικών γλυπτών με υλικά από το πάρκο θα μπορούσαν να αποτελέσουν εργαλεία έκφρασης και χαλάρωσης.

Οφέλη για την κοινωνία και την πόλη

Ένα τέτοιο πρόγραμμα στο Πεδίον του Άρεως δεν θα συνέβαλε μόνο στην ατομική ψυχική υγεία, αλλά θα ενίσχυε και τη σύνδεση των πολιτών με τον δημόσιο χώρο, προωθώντας την κοινωνική συνοχή. Επιπλέον, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη βελτίωση της εικόνας του πάρκου, ενθαρρύνοντας τη φροντίδα του περιβάλλοντος και την αναβάθμιση του χώρου.

Τελικές σκέψεις

Το “Green Minds” αποδεικνύει πως η φύση και η ψυχική υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες. Εφαρμόζοντας παρόμοιες πρωτοβουλίες στην Ελλάδα, μπορούμε να μετατρέψουμε τα πάρκα μας σε χώρους όχι μόνο αναψυχής, αλλά και θεραπείας, ενισχύοντας την ευημερία του συνόλου των πολιτών.