Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 2025: Η μάχη κατά της ρύπανσης και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις της Ελλάδας – Τι γίνεται στο Πεδίον του Άρεως

Η 5 Ιουνίου, καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος — μια ευκαιρία για προβληματισμό και δράση απέναντι στις περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης και κάθε χώρα ξεχωριστά. Στην Ελλάδα πρωταρχικό πρόβλημα παραμένει η διαχείριση των απορριμμάτων παρά τις γενναίες χρηματοδοτήσεις σε σχετικά προγράμματα. Ειδικότερα για το Πεδίον του Άρεως τα προβλήματα αντιμετωπίζονται στη σπατάλη φυσικών πόρων (το πάρκο ποτίζεται με νερό της ΕΥΔΑΠ με ένα σύστημα με μεγάλες κακοτεχνίες και διαρροές, παρά την ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων νερού σε υπόγειες φυσικές δεξαμενές). Επίσης υπάρχει έλλειψη προγραμμάτων ανακύκλωσης, και αξιοποίησης του βιολογικού υλικού (κλαδέματα) που κάποιες φορές καταλήγουν στους κοινούς κάδους απορριμμάτων οικιακών σκουπιδιών των γύρω δρόμων.

Περιβαλλοντικές προκλήσεις στην Ελλάδα

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τη διαχείριση των αποβλήτων. Η χώρα έχει παραπεμφθεί επανειλημμένα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για παράνομες χωματερές και ανεπαρκή αποκατάσταση χώρων υγειονομικής ταφής

Παραπομπές και πρόστιμα από την Ε.Ε.

• Συνεχιζόμενα πρόστιμα για παράνομες χωματερές: Η Ελλάδα εξακολουθεί να καταβάλλει ετήσια πρόστιμα ύψους 80.000 ευρώ για καθεμία από τις 23 παράνομες χωματερές που παραμένουν σε λειτουργία. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει θέσει ως στόχο την πλήρη εξάλειψη αυτών των προστίμων, μέσω της ολοκλήρωσης των απαραίτητων υποδομών διαχείρισης αποβλήτων και της ενίσχυσης της ανακύκλωσης.
• Συνολικό κόστος προστίμων: Από το 2015, η Ελλάδα έχει καταβάλει περίπου 66,5 εκατομμύρια ευρώ σε πρόστιμα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μη συμμόρφωση με τις οδηγίες περί διαχείρισης αποβλήτων. Παρά τις προσπάθειες μείωσης, οι καθυστερήσεις στην αποκατάσταση των παράνομων χωματερών συνεχίζουν να επιβαρύνουν οικονομικά τη χώρα .

Πρόοδος και μελλοντικοί στόχοι

Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο στη μείωση του αριθμού των παράνομων χωματερών, με τις ενεργές περιπτώσεις να έχουν μειωθεί από 65 το 2019 σε 23 το 2023. Ωστόσο, η επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) 2020–2030, όπως η μείωση της ταφής απορριμμάτων στο 10% έως το 2030, παραμένει πρόκληση. Η ανακύκλωση παραμένει κάτω από το 20%, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη για περαιτέρω ενίσχυση των πολιτικών βιώσιμης διαχείρισης αποβλήτων .

Μηνύματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμμετέχει ενεργά στην Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 2025, εστιάζοντας στην προώθηση της κυκλικής οικονομίας και της βιώσιμης ανάπτυξης. Μέσω της καμπάνιας #ForOurPlanet 2025, η Ε.Ε. ενθαρρύνει τη μείωση, επαναχρησιμοποίηση και επισκευή προϊόντων, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση από το πλαστικό και να ενισχυθεί η βιωσιμότητα.

Το Πεδίον του Άρεως: Ένα πάρκο με περιβαλλοντικά κενά

Το Πεδίον του Άρεως, το μεγαλύτερο Πάρκο της Αθήνας, αντιμετωπίζει προκλήσεις στη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών του πόρων. Η άρδευση πραγματοποιείται με πόσιμο νερό της ΕΥΔΑΠ, αντί για εναλλακτικές πηγές όπως γεωτρήσεις ή συλλογή βρόχινου νερού. Επιπλέον, τα υπολείμματα από τα κλαδέματα συχνά απορρίπτονται σε κοινούς κάδους, αντί να αξιοποιούνται μέσω κομποστοποίησης ή άλλων βιώσιμων πρακτικών. Στο Πεδίον του Άρεως δεν υπάρχουν κάδοι ανακύκλωσης και η τυχαία συλλογή μπουκαλιών  και συσκευασιών αναψυκτικών γίνονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας από ρακοσυλλέκτες κατευθείαν από τα καλαθάκια απορριμμάτων.

Αυτές οι πρακτικές δείχνουν την ανάγκη για εφαρμογή ολοκληρωμένων στρατηγικών διαχείρισης, που θα ενσωματώνουν τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της αειφορίας.

Προτάσεις

Η Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος είναι μια υπενθύμιση της ευθύνης μας απέναντι στον πλανήτη. Η Ελλάδα, παρά τις προκλήσεις, έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε ουσιαστικές αλλαγές:

• Αναβάθμιση της διαχείρισης αποβλήτων: Ενίσχυση της ανακύκλωσης και κλείσιμο των παράνομων χωματερών.
• Βιώσιμη διαχείριση αστικών πάρκων: Εφαρμογή πρακτικών όπως η συλλογή βρόχινου νερού και η κομποστοποίηση.
• Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση: Προγράμματα ενημέρωσης για την περιβαλλοντική συνείδηση των πολιτών.

Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι επιλογή, αλλά αναγκαιότητα που καλεί σε συνεχή εγρήγορση και – κυρίως – δράσεις.

• Η αεροφωτογραφία της ανάρτησης απεικονίζει το Πάρκο το 2017.