Τον τελευταίο χρόνο κυκλοφορεί ως «ψίθυρος» σε υπηρεσιακά περιβάλλοντα της Περιφέρειας Αττικής ότι το Πεδίον του Άρεως «δεν ήταν ποτέ πάρκο με λουλούδια» ή ότι «τα λουλούδια δεν ευδοκιμούν» στον συγκεκριμένο χώρο.

Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που δεν αντέχει ούτε στη μνήμη των ανθρώπων ούτε στα τεκμήρια.

Όσοι έζησαν το Πάρκο πριν την ανάπλαση της περιόδου 2008–2010 θυμούνται ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο. Το Πεδίον του Άρεως ήταν ένα πάρκο με έντονη ανθοκομική ταυτότητα και εφαρμογή των βέλτιστων πρακτικών της κηποτεχνίας. Τα κεντρικά παρτέρια φιλοξενούσαν εποχιακά λουλούδια, που ανανεώνονταν σε κύκλους μέσα στον χρόνο, δημιουργώντας εναλλαγές χρωμάτων και εικόνων.

Οι πικροδάφνες διαμορφώνονταν με επιμέλεια σε δενδρώδη μορφή, το γρασίδι περιέβαλλε τα παρτέρια και ανάμεσά τους ξετυλίγονταν λωρίδες ανθοφόρων φυτών – σαν ρυάκια χρωμάτων μέσα στο πράσινο. Δεν ήταν αποτέλεσμα «τυχαίας» ανάπτυξης, αλλά συστηματικής φροντίδας.

Η εικόνα αυτή ήταν μέρος της εμπειρίας του δημόσιου χώρου, όπως ακριβώς είναι και σε όλα τα Πάρκα της Ευρώπης. Τα λουλούδια λειτουργούν αποδεδειγμένα θετικά στην ψυχολογία των επισκεπτών, ιδιαίτερα των παιδιών, ενισχύοντας τη διάθεση, την παραμονή στον χώρο και τη σχέση με το φυσικό περιβάλλον.

Η φροντίδα αυτή συνδεόταν και με μια διαφορετική αντίληψη διαχείρισης. Το Πάρκο συντηρούνταν από μόνιμο προσωπικό κηπουρών και από τον ΕΤΜΟΑ, έναν οργανισμό με τεχνογνωσία στη διαχείριση αστικού πρασίνου. Η καθημερινή παρουσία εξειδικευμένων εργαζομένων επέτρεπε λεπτομερή και συνεχή φροντίδα.

Σταδιακά, αυτή η λογική εγκαταλείφθηκε. Η διαχείριση πέρασε στην Υπερνομαρχία / Περιφέρεια Αττικής και σε εργολαβίες, με διαφορετικές προτεραιότητες και περιορισμούς. Η μείωση προσωπικού και η επιλογή πιο «εύκολων» και λιγότερο απαιτητικών μορφών πρασίνου οδήγησαν σε μια ομογενοποίηση με το Πάρκο να διατηρεί μεν το πράσινο (άλλες εποχές περισσότερο και άλλες λιγότερο), αλλά να έχει χάσει σχεδόν πλήρως το ανθοκομικό του στοιχείο.

Ακόμη και στον ιστορικό Ροδώνα –έναν χώρο ταυτισμένο με τις τριανταφυλλιές– η εικόνα είναι ενδεικτική. Αντί για συστηματική συντήρηση και αναζωογόνηση των φυτών, παρατηρείται συχνά επαναλαμβανόμενη φύτευση νέων, πρακτική που γεννά εύλογα ερωτήματα για το μοντέλο διαχείρισης.

Ουδέποτε τέθηκε πραγματικό θέμα για το εάν “πιάνουν το φυτά” στο Πεδίον του Άρεως.

Το θέμα είναι πάντα αν υπάρχει η βούληση, ο σχεδιασμός και οι πόροι για να υποστηριχθεί μια πιο απαιτητική αλλά και πιο ποιοτική μορφή φύτευσης. Γιατί η πραγματικότητα είναι απλή: τα λουλούδια υπήρχαν, και μάλιστα σε μεγάλη αφθονία.

Το αποδεικνύει και το οπτικό αρχείο. Στο παρακάτω φιλμ-ντοκουμέντο της δεκαετίας του 1980, βλέπουμε το Πάρκο σε μια περίοδο ακμής. Ο κόσμος περπατά ανάμεσα σε φυτά και ανθοφόρα παρτέρια, παιδιά παίζουν, οικογένειες απολαμβάνουν έναν ζωντανό, φροντισμένο δημόσιο χώρο.

ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟΝ ΤΟΥ ΑΡΕΩΣ

Το φιλμ καταγράφει μια καθημερινή βόλτα στο Πάρκο:
γυναίκες με παιδικό καροτσάκι, παιδιά που παίζουν, επισκέπτες που κινούνται μέσα σε ένα καταπράσινο περιβάλλον, με εμφανή παρουσία λουλουδιών στα παρτέρια. Η κάμερα περνά από τον ναό των Ταξιαρχών και το άγαλμα του Αλέξανδρου Υψηλάντη, καταγράφοντας ένα Πάρκο ζωντανό και λειτουργικό.

Πηγή: http://www.aylonfilmarchives.com/aylon/dl/el/item.html?id=2072

Ο ισχυρισμός ότι το Πεδίον του Άρεως «δεν είναι πάρκο για λουλούδια» δεν αποτελεί τεχνικό συμπέρασμα. Είναι μια ερμηνεία που, συνειδητά ή ασυνείδητα, προσαρμόζεται σε μια συγκεκριμένη πραγματικότητα διαχείρισης.

Όμως τα δεδομένα –ιστορικά και βιωματικά– δείχνουν το αντίθετο.

Το Πάρκο μπορεί να είναι και πάλι ολάνθιστο, όχι ως νοσταλγία, αλλά ως επιλογή πολιτικής για τον δημόσιο χώρο. Και αυτή η επιλογή δεν είναι αισθητική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα ποιότητας ζωής.

Δείτε το βίντεο στο youtube:

Αθήνα 1980 – Βόλτα στο Πεδίον του Άρεως (βουβό φιλμ 8mm)